Budowa kompostownika to doskonały sposób na zmniejszenie odpadów i poprawę żyzności gleby w ogrodzie. Korzystając z prostych materiałów i kilku solidnych wskazówek, można stworzyć funkcjonalny pojemnik, w którym resztki roślinne zmienią się w wartościowy kompost. Poniższy poradnik przeprowadzi Cię krok po kroku przez cały proces – od wyboru miejsca, przez montaż, aż po zasady efektywnego kompostowania.
Wybór miejsca i materiałów
Lokalizacja
Rozmieszczenie kompostownika ma kluczowe znaczenie dla jego prawidłowego działania. Warto wybrać miejsce, które jest:
- półcieniste – zbyt duże nasłonecznienie może prowadzić do przesuszenia masy;
- łatwo dostępne – żeby móc regularnie przerzucanie i dodawać nowe odpady;
- oddalone od budynków – zapachy, choć niezbyt intensywne, mogą być uciążliwe;
- z zachowaniem ok. 50–100 cm od płotu lub innych konstrukcji, by zapewnić dostęp powietrza.
Materiały i narzędzia
Podstawowe elementy, których będziesz potrzebować:
- deski drewniane lub palety – odporne na wilgoć i grzyby;
- drenaż (np. kamienie lub gałązki) – dla zapewnienia odpływu nadmiaru wody;
- wkręty lub gwoździe nierdzewne;
- wkrętarka, młotek, piła;
- siatka ogrodowa (opcjonalnie) – chroni przed gryzoniami.
Alternatywnie można wykorzystać gotowe, plastikowe pojemniki o odpowiedniej wentylacji, jednak drewno lepiej przepuszcza powietrze i wygląda naturalnie w ogrodzie.
Montaż i konstrukcja
Przygotowanie podłoża
Podłoże warto wyrównać i usunąć chwasty oraz korzenie. Wykonaj lekkie spulchnienie gleby na głębokość 10–15 cm, co ułatwi wymianę powietrza i pracę mikroorganizmy.
- Na dnie wyłóż warstwę gruboziarnistego żwiru lub gałęzi o grubości 10 cm.
- Opcjonalnie rozłóż siatkę przeciwgryzoniową.
Składanie ścian i dna
Najprostszym rozwiązaniem jest skrzynia o wymiarach ok. 1 m × 1 m × 1 m. Pionowe deski montuje się do trzech boków i dna skrzyni.
- Przymocuj deski na rogach za pomocą kątowników metalowych.
- Pomiędzy deskami zostaw szczeliny 1–2 cm, co zagwarantuje struktura i dopływ powietrza.
- Przytnij nadmiar desek, aby całość była równa.
Montaż pokrywy i wentylacji
Pokrywa zapobiegnie nadmiernemu nasiąkaniu wodą podczas deszczu. Warto zrobić ją dwuczęściową lub uchylną.
- Wykorzystaj cieńsze deski lub sklejkę ogrodową.
- Pomiędzy pokrywą a ścianami zostaw niewielką szczelinę, by para mogła się wydostawać.
- Opcjonalnie zamontuj dodatkowe otwory wentylacyjne w ścianach – wystarczy kilka ćwieków lub wkrętów zostawionych bez dociągnięcia.
Zasady kompostowania
Co można kompostować
Do kompostownika wrzucaj:
- odcięte trawy, liście i chwasty (bez nasion);
- skoszoną trawę, łodygi roślin;
- resztki owoców i warzyw (bez mięsa i tłustych sosów);
- skorupki jaj, fusy po kawie i herbacie;
- popiół drzewny w małych ilościach;
- kawałki papieru i tektury (drobno pocięte).
Proporcje i nawilżenie
Optymalny stosunek odpadów „zielonych” (bogatych w azot) do „brązowych” (celulozowych) wynosi około 2:1. Utrzymaj wilgotność masy na poziomie gąbki wyciśniętej z wody.
- Jeśli jest za sucho – spryskaj wodą z konewki.
- Jeśli za mokro – dosyp łamanej słomy lub suchego liścia.
Przerzucanie i pielęgnacja
Aby przyspieszyć proces rozkładu, co 2–4 tygodnie należy przerzucać kompost. Dzięki temu:
- oszacujesz tempo rozkładu;
- dostaniesz się do niezwiązanych fragmentów;
- zapewnisz równomierny dostęp powietrze i mikroorganizmy do wszystkich warstw.
W razie potrzeby dołóż nową warstwę materiału i wymieszaj całość, by utrzymać jednolitą tkanka gleby.
Wykorzystanie gotowego kompostu
Ocena dojrzałości
Dojrzały kompost ma ciemny kolor, jednorodną strukturę, przyjemny, „leśny” zapach. Nie powinien być rozpoznawalny jako poprzednie resztki roślinne.
Sposoby zastosowania
Oto kilka pomysłów na wykorzystanie kompostu w ogrodzie:
- dodatek do podłoża w doniczkach i rabatach;
- mulczowanie roślin ozdobnych i warzyw – chroni przed wysychaniem;
- poprawa struktury ciężkich glin;
- utrzymywanie żyzność i stabilnego odczynu pH gleby;
- zwiększanie zdolności do zatrzymywania wody.
Regularne stosowanie kompostu w ramach uprawa przyczynia się do wzrostu plonów i zdrowia roślin, bez konieczności użycia sztucznych nawozów.
